Τα παιδιά
θεατές, αν και δεν αποτελούν τους δράστες των επιθετικών περιστατικών,
διαδραματίζουν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στα περιστατικά σχολικού εκφοβισμού και
βίας, ενώ, ανάλογα με τη στάση που κρατούν, διευκολύνουν ή λειτουργούν
ανασταλτικά στην επανεμφάνιση παρόμοιων περιστατικών και, γενικά, στη διαιώνισή
τους (Salmivalli et al., 2011).
Τα παιδιά
θεατές, ανάλογα με τη στάση που κρατούν κατά τη διάπραξη περιστατικών σχολικής
βίας, διακρίνονται στις εξής κατηγορίες:
· Βοηθοί/ακόλουθοι του δράστη: αυτά που
υποστηρίζουν τον δράστη και υποκινούν την εμπλοκή άλλων μαθητών σε επεισόδια
θυματοποίησης
· Υποστηρικτές/παθητικοί θύτες: αυτά που γελούν και παροτρύνουν τον δράστη κατά τη διάρκεια
των επιθετικών ενεργειών για τον λόγο ότι συγκλίνουν με τη δική του συμπεριφορά
ή, κατά κάποιον τρόπο, θαυμάζουν τον εκφοβιστή
· Παρατηρητές/παθητικοί θεατές: αυτά που είναι αδιάφορα και
απομακρύνονται, όταν εκδηλώνονται τέτοιες σκηνές βίας, προκειμένου να μην
παρέμβουν ή παραμένουν ουδέτεροι παρατηρητές των επεισοδίων
· Υπερασπιστές θύματος: αυτά που παρεμβαίνουν προκειμένου
να σταματήσουν τους εκφοβιστές και παρέχουν άμεση ή έμμεση υποστήριξη στο θύμα
(Salmivalli, et al., 2011· Ανδρέου, 2007)
(Πηγή: Επιμορφωτικό
υλικό για στελέχη εκπαίδευσης και εκπαιδευτικούς, ΚΕΣΔ, 2015)
Τα παιδιά
θεατές παίζουν καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη των επιθετικών περιστατικών, αλλά
και στη συνέχιση του φαινομένου. Ακόµα κι αν δε συµµετέχουν ενεργά σε
περιστατικά εκφοβισµού, µπορεί να ενθαρρύνουν το θύτη (µε γέλια, χειροκροτήµατα
ή άλλες µορφές επιδοκιµασίας). Μπορεί να πάρουν θέση βοηθώντας το θύµα ή
αποδοκιµάζοντας τον θύτη και να παρέχουν χρήσιµες πληροφορίες για το γεγονός
βίας. Ακόµη µε την παθητική στάση τους µπορεί να δίνουν το µήνυµα ότι αυτό που
συµβαίνει είναι αποδεκτό. Έτσι τροφοδοτούν το φαινόµενο.
(Πηγή: ¨Το
φαινόµενο του «σχολικού εκφοβισµού» και πώς αντιµετωπίζεται¨, Μαρία Σ. Βαστάκη,
∆ιευθύντρια του 9ου ∆. Σχ. Αµαρουσίου, MSc στην «Εκπαίδευση ενηλίκων-∆ια βίου
µάθηση-Συνεχιζόµενη εκπαίδευση» του ΠΤ∆Ε του Εθνικού και Καποδιστριακού
Πανεπιστηµίου Αθηνών)
Οι έρευνες
(π.χ. ABC Europe’s Antibullying Campaign, 2013 & Μπελογιάννη, 2009)
δείχνουν ότι κατά μέσο όρο τα δύο τρίτα των μαθητών γίνονται μάρτυρες
περιστατικών σχολικής βίας και εκφοβισμού, λίγοι όμως είναι αυτοί που θα
βοηθήσουν το «θύμα» ή θα προσπαθήσουν να αποτρέψουν τον «νταή». Συνήθως η
συμμετοχή τους στο περιστατικό είναι παθητική («σιωπηλή πλειοψηφία»). Οι
μαθητές-θεατές ενδέχεται να βιώνουν οι ίδιοι συναισθήματα φόβου (να μην
υποστούν οι ίδιοι βία και εκφοβισμό), ενοχών (που δεν μπορούν να κάνουν κάτι),
λύπης και άγχους. Ιδιαίτερα στις περιπτώσεις αυτές, οι μαθητές-θεατές μπορεί να
είναι απαθείς και αδιάφοροι σε περιστατικά βίας και εκφοβισμού ή ακόμα να
αγνοούν τα περιστατικά, θεωρώντας ότι με αυτόν τον τρόπο θα σταματήσουν.
(Πηγή: Οδηγός
Διαχείρισης Περιστατικών Σχολικής Βίας και Εκφοβισμού, Ίδρυμα Θεμιστοκλή και
Δημήτρη Τσάτσου – Κέντρο Ευρωπαϊκού Συνταγματικού Δικαίου, 2015)
o
Να
υποστηρίζουν το θύµα
o
Να
δείχνουν ενσυναίσθηση και να αναλαμβάνουν την ηθική ευθύνη τους για αλληλεγγύη
και αλληλοσεβασµό
o
Να
αναφέρουν το περιστατικό στον εκπαιδευτικό και να ενθαρρύνουν το θύµα να κάνει
το ίδιο
(Πηγή: Συνοπτικό Εγχειρίδιο Αντιμετώπισης Σχολικού Εκφοβισμού Εκπαιδευτικών ∆ευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, Καραβόλτσου Α. Αθηνά, 2013)
---------------------------------------------------------------------------------------------------------
Αυτός που καρφώνει θέλει απλά να δημιουργήσει μπελάδες, ενώ αυτός που ενημερώνει σώζει κάποιον από μπελάδες!
|
Κάρφωμα |
Ενημέρωση
|
|
· Λέω κάτι για να βάλω κάποιον σε μπελάδες. · Αυτό που θα πω είναι ασήμαντο. · Μπορώ να το λύσω μόνος/η μου. · Αυτό που γίνεται είναι ακίνδυνο. · Αυτό που έγινε, έγινε κατά λάθος.
|
· Λέω κάτι για να γλιτώσω κάποιον από
μπελάδες. · Αυτό που θα πω είναι σημαντικό. · Χρειάζομαι βοήθεια από κάποιον μεγαλύτερο. · Αυτό που γίνεται είναι επικίνδυνο. · Αυτό που έγινε, έγινε επίτηδες. |
